Overstappen

Wanneer overstappen van energieleverancier?

Begin met vergelijken vóór je vaste energiecontract afloopt en stem de overstapdatum af op de einddatum. Heb je een variabel of dynamisch contract, controleer dan de opzegtermijn. Loopt je vaste contract nog, vraag eerst de opzegvergoeding op. Overstappen is pas een onderbouwde keuze als je de volledige kosten en voorwaarden hebt vergeleken.

Redactie StroomSelectieGepubliceerd 11 september 2026Laatst inhoudelijk gecontroleerd 5 oktober 2026

Deze pagina gaat over het moment van overstappen en de voorwaarden eromheen. Welke contractvorm bij jouw situatie past, staat in de keuzehulp vast, variabel of dynamisch energiecontract met zonnepanelen. Twijfel je of je eerst je contract moet bekijken of eerst een thuisbatterij, lees dan eerst je energiecontract aanpassen of een thuisbatterij kopen?

Wanneer kun je overstappen van energieleverancier?

Er zijn drie momenten waarop de vraag zich vanzelf aandient.

Je contract loopt af. Na afloop van de vaste looptijd betaal je geen opzegvergoeding. Dat maakt vergelijken eenvoudiger, maar bewijst niet dat overstappen de goedkoopste keuze is. Loopt de contractperiode van bijvoorbeeld een jaar af, dan verandert je vaste tarief in een variabel tarief. Je leverancier moet je de nieuwe tarieven minstens 30 dagen van tevoren laten weten.^[3] Die aankondiging is in de praktijk je aankondiging om te gaan vergelijken.

Je hebt al een variabel of dynamisch contract. Bij die twee contractvormen betaal je geen opzegvergoeding, ongeacht wanneer je opzegt.^[1][3][6] Vergelijk de totale verwachte kosten over dezelfde periode en controleer de opzegtermijn en voorwaarden. Een lager tarief alleen bepaalt de uitkomst niet.

Je situatie is veranderd. Je bent meer of minder gaan verbruiken, je hebt zonnepanelen laten leggen, je hebt een warmtepomp of een elektrische auto erbij, of je gaat verhuizen. Dan klopt de aanname waarop je huidige contract is gekozen niet meer.

Onze duiding: het beste overstapmoment volgt uit je eigen vergelijking. Een lager tarief kan een opzegvergoeding soms compenseren, maar dat staat niet vooraf vast. Vergelijk blijven en overstappen over dezelfde resterende looptijd. Neem ook vaste kosten, teruglevering en eventuele terugbetaling van een welkomstpremie mee.

Welke ingangsdatum kies je?

• Je vaste contract loopt af: laat de nieuwe leverancier bevestigen op welke datum de levering overgaat, zodat je niet onbedoeld vóór het einde van de vaste looptijd vertrekt.
• Je hebt een variabel of dynamisch contract: controleer de opzegtermijn en laat de nieuwe leverancier de overstapdatum bevestigen.
• Je vaste contract loopt nog: vraag de opzegvergoeding op voor de beoogde overstapdatum voordat je beslist.

De nieuwe leverancier regelt de overstap. Geen opzegvergoeding betekent niet dat je contract onmiddellijk eindigt.^[1]

Waarom je maandbedrag geen vergelijkingsprijs is

Het bedrag dat maandelijks van je rekening gaat, heet het termijnbedrag. Dat is geen prijs, maar een voorschot op je jaarafrekening. Je leverancier schat wat je dat jaar gaat betalen, op basis van de energieprijs en je verbruik in de afgelopen jaren en deelt dat door twaalf.^[7]

Daar zitten twee dingen in die het ongeschikt maken om mee te vergelijken. Het is een schatting en het is een schatting van iemand anders. Twee leveranciers kunnen bij precies hetzelfde verbruik een verschillend termijnbedrag noemen, simpelweg omdat de een voorzichtiger schat dan de ander. Pas bij de jaarafrekening blijkt of je moet bijbetalen of geld terugkrijgt.^[7]

Wat je wel kunt vergelijken, is het aanbod op maat. Elke leverancier is verplicht je dat te geven als je je verbruik, je woonsituatie en je eventuele zonnepanelen opgeeft. Daarin staan alle kosten, de tarieven per kilowattuur en per kubieke meter en een schatting van wat je in een jaar gaat betalen. Ook bij dynamische contracten moet je een aanbod op maat krijgen.^[5]

Onze duiding: een lager maandbedrag voelt als besparing en is het vaak niet. Zolang je op het termijnbedrag vergelijkt, vergelijk je schattingen in plaats van tarieven. Vraag om de jaarschatting en om de tarieven eronder en leg die naast wat je nu betaalt.

Je einddatum en de opzegvergoeding

Je betaalt alleen een opzegvergoeding als aan drie voorwaarden tegelijk is voldaan: je hebt een contract voor bepaalde tijd, de looptijd is nog niet voorbij en beide punten staan in je contract.^[1]

Je betaalt wel een vergoeding wanneer je zo'n contract voortijdig opzegt en je leverancier daardoor verlies lijdt. In deze gevallen betaal je niets:^[1]

• de looptijd van je contract is voorbij;
• je hebt een contract met variabele tarieven;
• je hebt een contract met dynamische tarieven;
• in je contract staat niet hoe je leverancier de vergoeding berekent;
• je krijgt de rekening voor de vergoeding pas na je eindafrekening;
• je leverancier zegt zelf je contract op, behalve soms wanneer dat gebeurt omdat je rekeningen niet op tijd zijn betaald.

Hoe het bedrag tot stand komt

De opzegvergoeding is gelijk aan het verlies dat je leverancier maakt doordat je het contract niet uitzit. Hij heeft energie voor je ingekocht die je niet meer afneemt. De rekensom die hij gebruikt is: het verbruik dat je tot het einde van je contract nog zou hebben, vermenigvuldigd met het verschil tussen het tarief dat je nu betaalt en het tarief van een vergelijkbaar nieuw contract bij diezelfde leverancier.^[1]

Daaruit volgt iets dat veel mensen niet verwachten: is energie sinds je contract inging duurder geworden, dan maakt je leverancier geen verlies en betaal je niets.^[1] De hoogte hangt dus niet af van hoe lang je nog vastzit alleen, maar vooral van de richting waarin de prijzen sindsdien zijn bewogen.

Een opzegvergoeding is geen boete, maar het verlies van je leverancier.

Je hoeft er niet naar te raden. Je leverancier moet de vergoeding voor je berekenen en die berekening duidelijk uitleggen. Zo'n berekening blijft twee maanden geldig; daarna vraag je opnieuw een berekening voordat je overstapt.^[1] Valt het bedrag tegen, dan kun je binnen de bedenktijd alsnog van de overstap afzien. Bij een energiecontract dat je online of telefonisch afsluit, loopt die bedenktijd tot veertien dagen na de dag waarop het contract is gesloten.^[8]

Twee praktische punten. Heb je zonnepanelen, dan betaal je alsnog een opzegvergoeding, want je neemt ook stroom af als het donker is; je leverancier houdt in de berekening rekening met je standaardjaarverbruik en met wat je panelen opwekken.^[1] En heb je gas en elektriciteit in één contract, dan kun je niet één van de twee opzeggen: je zegt het hele contract op en je leverancier mag voor allebei een vergoeding vragen.^[1]

Onze duiding: vraag het bedrag op vóór je gaat vergelijken, niet erna. Zonder dat getal vergelijk je een jaarbedrag met een jaarbedrag en laat je de enige eenmalige post buiten beschouwing die de uitkomst kan omdraaien.

Wat je met een overstap vastlegt

Bij een overstap kies je niet alleen een prijs, je kiest ook hoe vrij je daarna bent.

Met een vast tarief staat je prijs per kilowattuur en per kubieke meter vast voor de hele looptijd. Andere posten op je rekening, zoals de belastingen en de netbeheerkosten, kunnen in die periode wel veranderen.^[3] Vaste contracten zijn vaak duurder dan een variabel of dynamisch contract en als energie goedkoper wordt profiteer je daar niet van.^[6] Zeg je vóór de einddatum op, dan kan er een opzegvergoeding volgen.

Met een variabel tarief mag je leverancier het tarief aanpassen, meestal op vaste momenten in het jaar, bijvoorbeeld elke drie maanden. Nieuwe tarieven krijg je minimaal een maand van tevoren te horen. Een opzegvergoeding betaal je niet.^[3]

Met een dynamisch tarief verandert het stroomtarief per kwartier, per uur of per dag en het gastarief per dag, omdat het meebeweegt met de groothandelsmarkt. Je leverancier moet je vooraf op de risico's wijzen, je hebt een slimme meter nodig en een voorspelling van je jaarkosten is per definitie onzeker.^[3][5] Ook hier geldt geen opzegvergoeding.^[3]

De opzegtermijn is bij alle energiecontracten maximaal één maand, ongeacht de looptijd en gaat in op de dag nadat je opzegt.^[1]

Onze duiding: een vast contract koopt zekerheid en betaalt daarvoor met bewegingsvrijheid. Dat is geen bezwaar, zolang je het bewust doet. Wie een lange looptijd tekent om een scherp tarief vast te zetten, accepteert dat een volgende overstap geld kan kosten. Welke vorm bij je past, werken we uit in de keuzehulp voor contractvormen.

Verhuizen is iets anders dan overstappen

Een verhuizing beëindigt je contract niet vanzelf. Zeg je je contract voor bepaalde tijd voortijdig op, dan geldt de opzegvergoeding onverkort, ook wanneer je opzegt omdat je gaat verhuizen, emigreren of samenwonen.^[1]

Je hebt bij een verhuizing twee routes. Je kunt je huidige contract laten doorlopen op je nieuwe adres en meestal kan dat tijdelijk zelfs op beide adressen tegelijk; vraag je leverancier of dat bij jou kan. Of je kiest een nieuwe leverancier en dan heb je een tijdje twee contracten en moet je het oude opzeggen. In beide gevallen krijg je een eindafrekening.^[2]

Wat je in beide gevallen doet: je verhuizing melden bij je leverancier, uiterlijk twee weken voordat je verhuist. Geeft je meter de standen niet automatisch door, noteer ze dan op de dag van de verhuizing voor je oude en je nieuwe huis, maak er foto's van en geef ze binnen vijf dagen door. Doe je dat niet, dan schat je leverancier je verbruik.^[2]

Gaan jij en je partner samenwonen en hebben jullie allebei een contract, dan kun je een nieuw contract afsluiten of één van de twee laten doorlopen. Vergelijk daarbij de tarieven én de mogelijke opzegvergoeding van allebei de contracten.^[2] Heeft je nieuwe woning geen gasaansluiting en zitten gas en stroom bij jou in één contract, dan zeg je het hele contract op en sluit je een nieuw contract voor alleen elektriciteit.^[2]

Onze duiding: de hardnekkigste misvatting rond verhuizen is dat het een vrijbrief geeft om kosteloos van een contract af te komen. Dat is het niet. Reken bij een verhuizing dus met dezelfde som als bij een gewone overstap en vraag ook hier het bedrag vooraf op.

Welkomstkortingen en de voorwaarden eronder

Een welkomstkorting of welkomstpremie is een eenmalig voordeel op een contract dat jaren loopt. Er zitten drie dingen onder die je moet weten voordat je hem meerekent.

Waar de korting op slaat. Een korting geldt vaak alleen over de leveringskosten en dus niet over de transportkosten van je stroom of over de belastingen. Soms is een korting bovendien niet in euro's maar in centen uitgedrukt.^[6] Je leverancier moet in het aanbod aangeven wanneer je de korting krijgt.^[5]

Wanneer je hem moet terugbetalen. Zeg je op binnen zes maanden nadat je contract is ingegaan, dan mag je leverancier eisen dat je de welkomstpremie terugbetaalt. Je hoeft daarbij nooit meer terug te betalen dan de premie zelf en na die eerste zes maanden hoef je niets terug te betalen. Kreeg je de premie later dan je betaling van het tweede termijnbedrag, dan hoef je hem ook niet terug te betalen. Een welkomstcadeau dat geen geldbedrag is, hoef je nooit terug te geven.^[1]

Hoe hij zich verhoudt tot de looptijd. Een premie die gekoppeld is aan een contract van drie jaar, is verdeeld over die drie jaar een veel kleiner voordeel dan het bedrag suggereert.

Onze duiding: reken een welkomstkorting altijd los van het tarief door en deel hem over de hele looptijd. Wat overblijft is een bedrag per jaar dat je naast het tariefverschil kunt leggen. Vaak blijkt dan dat de korting het verschil maakt in het eerste jaar en niet in de jaren daarna, terwijl je wel voor alle jaren tekent.

Met zonnepanelen: terugleververgoeding en terugleverkosten

Met zonnepanelen is prijzen vergelijken moeilijker en dat zegt de ACM zelf ook.^[4] Je hebt namelijk met drie bedragen te maken in plaats van één: wat je betaalt voor de stroom die je afneemt, wat je krijgt voor de stroom die je teruglevert en wat je leverancier rekent voor dat terugleveren. Hoe je die drie tot één jaarbedrag per aanbod terugrekent, staat in energieaanbod vergelijken met zonnepanelen.

De hoogte van de terugleververgoeding bepaalt je leverancier zelf. Die moet redelijk zijn en staat in je contract. Wanneer hij mag wijzigen, hangt af van je contractvorm: bij een vast tarief mag je leverancier je terugleververgoeding niet wijzigen, bij een variabel tarief kan dat op vaste momenten als dat duidelijk in je contract of voorwaarden staat. Bij een dynamisch tarief kan hij per kwartier of per uur meebewegen met de stroomprijs.^[4]

De terugleverkosten verschillen per leverancier. Soms is het een vast bedrag, soms een bedrag per teruggeleverde kilowattuur. Sommige leveranciers rekenen ze alleen bij klanten met zonnepanelen, andere verdelen ze over al hun klanten, bijvoorbeeld via het vastrecht of het stroomtarief. Beide mag.^[4] Vraag je een aanbod op maat aan, dan moet de leverancier rekening houden met wat je teruglevert en met de terugleverkosten.^[5]

Wat er verandert op 1 januari 2027

De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027, in één keer en zonder afbouw vooraf.^[9] Vanaf dat moment verrekent je leverancier de stroom die je gebruikt niet langer met de stroom die je teruglevert. Je betaalt energiebelasting en btw over alle stroom die je van je leverancier afneemt; over stroom die je zelf opwekt en direct gebruikt betaal je geen belasting. Voor teruggeleverde stroom krijg je een redelijke vergoeding, die tot 1 januari 2030 minstens 50 procent moet zijn van de prijs die je voor stroom betaalt zonder energiebelasting en btw. Terugleverkosten blijven bestaan en die kunnen soms hoger uitvallen dan de vergoeding voor de teruggeleverde stroom.^[4][9]

Loopt je contract over die jaargrens heen, kijk dan wat erin staat over salderen. Je leverancier kan de wettelijke einddatum niet uitstellen, maar het kan zijn dat je volgens je contract alsnog recht hebt op salderen. Verandert je leverancier de voorwaarden van een doorlopend contract, dan mag dat alleen als hij duidelijk en begrijpelijk in je huidige voorwaarden heeft opgenomen waarom hij dat mag. In dat geval kun je kosteloos overstappen naar een andere leverancier.^[4]

Onze duiding: vergelijk met zonnepanelen nooit op het leveringstarief alleen. De combinatie van leveringstarief, terugleververgoeding en terugleverkosten bepaalt je uitkomst en die drie bewegen niet samen. Een scherp leveringstarief met hoge terugleverkosten kan duurder uitpakken dan een middelmatig tarief zonder. De ACM wijst er bovendien op dat het gunstig kán zijn om voor levering en teruglevering aparte leveranciers te kiezen.^[6] Dat is werk en het is niet voor iedereen de moeite, maar het is een reële optie.

Wanneer blijven verstandiger is

Niet overstappen is een volwaardige uitkomst en in een aantal situaties is het de betere. Dit zijn ze.

Je huidige contract komt voordeliger uit. Blijven is logisch als de totale verwachte kosten lager zijn dan bij een ander passend aanbod. Een opzegvergoeding van nul bewijst dat niet: er zijn meerdere redenen waarom je geen vergoeding betaalt. Bovendien gebruikt je leverancier voor de berekening een vergelijkbaar contract bij diezelfde leverancier, niet alle aanbiedingen in de markt.^[1] Vergelijk daarom ook bij een vergoeding van nul de volledige aanbiedingen.

Het verschil is kleiner dan de opzegvergoeding. Als het nieuwe aanbod over de resterende looptijd minder scheelt dan de vergoeding die je nu betaalt, verlies je geld door over te stappen. Dat is geen inschatting maar een som en je kunt hem maken zodra je het bedrag hebt opgevraagd.

Je contract loopt binnenkort toch af. Bij een overstap na de vaste looptijd vervalt de opzegvergoeding. Wachten heeft wel invloed op welke tarieven en kosten je tot die datum betaalt. Vergelijk daarom beide mogelijkheden over dezelfde periode. Je leverancier is verplicht je de nieuwe tarieven minstens 30 dagen vooraf te melden,^[3] dus je hebt een aankondiging en tijd om te vergelijken.

Je kunt de vergelijking nog niet maken. Weet je je jaarverbruik niet, of heb je zonnepanelen en weet je je teruglevering en je terugleverkosten niet, dan vergelijk je onvolledig. Overstappen op een onvolledige vergelijking is gokken met een extra stap.

Je contract hangt aan een thuisbatterij. Heb je een energiecontract dat gekoppeld is aan een thuisbatterij, dan kan je batterij het bijbehorende computerprogramma na een overstap waarschijnlijk niet meer gebruiken. De batterij blijft wel gewoon de stroom opslaan die je zelf opwekt.^[6] Dat is een reden om zo'n overstap apart te beoordelen en het is ook een reden om zo'n koppeling van tevoren goed te overwegen.

Onze duiding: blijven is een besluit, geen uitstel. Wie na het rekenwerk vaststelt dat zijn huidige contract het beste is dat er voor hem te krijgen valt, heeft de vraag beantwoord en niet ontweken. Zet in dat geval de einddatum van je contract in je agenda en doe de vergelijking op dat moment opnieuw.

Welke gegevens je eerst verzamelt

Zonder deze gegevens kun je leveranciers niet zinnig vergelijken. Het meeste staat op je laatste jaarafrekening of in het klantportaal van je leverancier.^[6]

• Je jaarverbruik: hoeveel kilowattuur stroom en, als je gas hebt, hoeveel kubieke meter gas.
• Wat je op dit moment per jaar werkelijk betaalt. Niet je maandbedrag, maar het jaartotaal van je laatste afrekening.
• Je contractvorm en de einddatum en of je tarief inmiddels variabel is geworden.
• De opzegvergoeding, opgevraagd bij je huidige leverancier, inclusief de berekening. Die blijft twee maanden geldig.^[1]
• Met zonnepanelen: hoeveel je het afgelopen jaar hebt teruggeleverd, welke terugleververgoeding je krijgt en welke terugleverkosten je betaalt.
• Of je een slimme meter hebt. Voor een dynamisch contract heb je die nodig en voor een contract met verschillende dag- en nachttarieven ook.^[3][5]

De stappenvolgorde om te vergelijken

1. Pak je laatste jaarafrekening. Noteer je jaarverbruik en het jaartotaal dat je betaalde.
2. Zoek je contractvorm en einddatum op. Daarmee weet je meteen of een opzegvergoeding überhaupt kan spelen.
3. Vraag je huidige leverancier om de opzegvergoeding. Met de berekening erbij, zodat je die kunt controleren. Is het bedrag nul terwijl je een contract voor bepaalde tijd hebt, lees dan eerst de sectie hierboven over blijven.
4. Vraag bij elke kandidaat een aanbod op maat. Geef je verbruik, je woonsituatie en je zonnepanelen op. Kijk of alle kosten erin staan en, bij panelen, of teruglevering en terugleverkosten zijn meegerekend.
5. Vergelijk op de jaarschatting, niet op het maandbedrag. Reken kortingen apart door en kijk waarover ze precies gelden.
6. Vergelijk dezelfde periode en tel overstapkosten mee. Bij voortijdig vertrek vergelijk je eerst de verwachte kosten tot de huidige einddatum. Tel de opzegvergoeding en een eventuele terugbetaling van de welkomstpremie bij de kosten van overstappen op. Een verschil tussen jaarschattingen is geen gegarandeerde besparing.

Nog twee dingen over het proces zelf. Sluit geen energiecontract af tijdens een verkoopgesprek aan de telefoon, ook niet als het aanbod goed klinkt; je kunt altijd zelf terugbellen nadat je hebt vergeleken.^[6] En bekijk meer dan één vergelijker, want het aanbod verschilt per vergelijker en van dag tot dag. Vraag jezelf daarbij af of je als eerste betaalde aanbiedingen te zien krijgt en hoe volledig de vergelijking is.^[6] Heb je eenmaal gekozen, dan regelt je nieuwe leverancier de overstap.^[6] De eindafrekening van je oude leverancier krijg je binnen zes weken.^[1][7]

Wat deze pagina niet voor je kan beoordelen

Deze pagina legt uit wanneer een overstap zin heeft en hoe de kosten eromheen werken. Hij bewijst niet dat overstappen in jouw situatie voordelig is. Dat hangt af van je eigen verbruik, je huidige tarieven, de aanbiedingen op het moment dat je kijkt en, als je zonnepanelen hebt, van je teruglevering. StroomSelectie vergelijkt geen energieleveranciers en berekent geen besparingsbedrag. Dit is algemene informatie en oriëntatie, geen persoonlijk financieel advies.

Veelgestelde vragen

Hoe lang voor het einde van je energiecontract kun je overstappen?

Begin vóór de einddatum met vergelijken. Controleer hoe ver vooruit de nieuwe leverancier een contract kan laten ingaan en laat de overstapdatum bevestigen. Er is geen vaste voorbereidingstermijn die bij ieder aanbod past.

Kun je overstappen met een variabel of dynamisch contract?

Ja. Je betaalt bij deze contractvormen geen opzegvergoeding. Houd wel rekening met de opzegtermijn in je contract, volgens ACM ConsuWijzer maximaal één maand.^[1]

Kun je overstappen als je vaste energiecontract nog loopt?

Ja, maar voortijdig opzeggen kan een opzegvergoeding opleveren. Vraag die vooraf op en vergelijk blijven en overstappen over dezelfde periode, inclusief alle kosten en eventuele terugbetaling van een welkomstpremie.^[1]

Waar let je op bij overstappen met zonnepanelen?

Vergelijk naast het leveringstarief ook terugleververgoeding, terugleverkosten en de voorwaarden rond het einde van salderen. Gebruik voor ieder aanbod dezelfde verwachte afname en teruglevering. Lees hoe je aanbiedingen met zonnepanelen vergelijkt.